TEDBİR / İHTİYATİ TEDBİR

Mahkeme dava konusu olan (veya dava konusu yapılacak olan) ve aynı (mülkiyeti) taraflar arasında çekişmeli bulunan bir taşınmazın, dava sırasında başkasına devredilmesini önlemek için, taşınmazın başkasına devrinin yasaklanmasına (ferağdan men'ine) karar verebilir.
İhtiyati tedbir kararının tapu siciline kaydedilmesinden sonra, artık davalı, bu taşınmazı başkasına devredemez.

Tedbir, mahkemelerde görülmekte olan bir dava sebebi ile taşınmazın bir başkasına devrini veya üzerine herhangi bir hak tesisini önlemek amacıyla , ilgili mahkemenin bu husustaki kararının tapu siciline şerh verilmesi geçici nitelikte bir önlem olduğundan, durum ve şartların değişmesi halinde değiştirilebileceğinden temyiz edilemez.

Ancak her tedbir kararı, taşınmazın el değiştirmesini önlemez. Bunun için gelen tedbir yazısının içeriğine bakarak neye ilişkin olduğunu belirlemek gerekir. Örneğin, ilave kat yapılmasının önlenmesi, kat mülkiyetine geçmenin yasaklanması gibi. Ancak, böyle bir açıklık yok ise tedbir tedavülü engeller. Tedbirin mahiyeti belli değilse, ilgililerin talebi üzerine yapılacak işleme izin verilip verilmeyeceği tedbiri koyan mahkemeye soru konusu edilir ve alınacak cevaba göre işleme yön verilir.

Taşınmazın başkasına devrinin yasaklanmasına ilişkin ihtiyati tedbir kararlarının icrası için icra dairesine başvurulmasına gerek yoktur. Bu karar mahkeme tarafından doğruca tapu sicil müdürlüğüne bildirilir ve tapu sicil memuru tedbiri ilgili tapu kütük sayfasının şerhler sütununa işleyerek mahkemeye bilgi verir. İhtiyati tedbirin şerhi için mahkeme kararı veya yazısının tapu siciline gönderilmesi gerekir. İşte bu şerhten sonra tedbir terkin edilmedikçe tapu sicil müdürlüğünün o taşınmaz mal üzerinde üçüncü şahıslar lehine hak doğurucu bir işlem yapamaz.

İhtiyati tedbir kararının uygulanması için verilen emre uymayan veya o yolda alınmış tedbire aykırı davranışta bulunan kimse,bu aykırı  eylemi Türk Ceza Kanununa göre daha ağır bir cezayı gerektirmediği taktirde, ait olduğu ceza mahkemesince bir aydan altı aya kadar hapisle cezalandırılır.

İhtiyati tedbir ancak, mahkemenin terkin müzekkeresi ile tapu sicilinden terkin edilebilir.

Mahkemenin müzekkeresi üzerine re'sen terkin yapılır. Ancak tapu iptal kararında tedbirin de terkinine karar verilmiş ise, ilgilinin ilamın infazına yönelik istemi yevmiyeye alınır. Önce tedbir terkin edilir ve aynı yevmiye ile ilam infaz edilir.

İhtiyati tedbir ise, taşınmazın mülkiyetinin çekişmeli olduğu hallerde söz konusudur. Her ne kadar şerh verilme sebepleri farklı olsa da her ikisinin de doğurduğu sonuç aynıdır.           

Taşınmazlar üzerine tedbir veya ihtiyati tedbir şerhinin verilmesi, ilgili mahkemenin talebi üzerine olmaktadır.

Tedbir veya ihtiyati tedbir şerhi verilmiş taşınmazların malikince bir başkasına devri veya üzerine hak tesisi mümkün değildir. Söz konusu bu şerhler taşınmazın herhangi bir tasarrufa konu olmasını engellemektedir. Ancak devir ve hak tesis edici mahiyette olmayan işlemler ilgili mahkemenin muvafakat’ ı ile yapılabilmektedir.